photography of one us dollar banknotes

De politieke economie van het bondgenootsocialisme.

Rafiek Madani voor ENAB

Disclaimer: Het artikel is niet gericht tegen het socialisme noch het promoten van ultra-liberale idealen. Het betreft vaststellingen die ik in een tekst heb gegoten.

Wanneer regeringen en kritische financiële instellingen het systeem manipuleren om onverantwoordelijke overheidsuitgaven mogelijk te maken, zijn problemen onvermijdelijk. Het huidige bondgenootschappelijk socialisme, dat zich voordoet als kapitalisme, ligt aan de basis van de crisis die is ontstaan door de anticoronavirusmaatregelen. Helaas zien de paniekerige burgers de overheid als een deel van de oplossing, niet als het probleem.

De olie- en gasmarkten zijn de grootste aanbieders van energie ter wereld. Energie, die onze productiviteit vermenigvuldigt, en menselijke talenten zijn de fundamenten van de welvaart die we vandaag de dag genieten.

De coronaviruscrisis vertroebelt het enigszins, maar de energiemarkt heeft te lijden gehad van een diepgaand probleem: de levering van koolwaterstoffen staat in veel landen onder de controle van de regeringen. Als gevolg daarvan is de internationale energiesector sterk gepolitiseerd, meestal in naam van het nationale belang en de veiligheid. Een zekere energievoorziening is essentieel, maar voor een welvarende wereldeconomie is een stabiele energieprijs uiterst wenselijk. Het diepe gebrek aan evenwicht tussen vraag en aanbod dat de laatste tijd is ontstaan, heeft politieke oorzaken. Het heeft geleid tot een enorme verstoring van de energieproducenten, waardoor de wereldwijde crisis die is ontstaan door de lockdowns en andere maatregelen die regeringen hebben genomen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, nog wordt verergerd.

De oorzaak van de problemen

Helaas versterkt deze ontwikkeling de schadelijke effecten van misplaatst en opportunistisch beleid dat veel regeringen lange tijd hebben gevoerd. De kolossale overheidstekorten die werden opgelopen om te grote overheidsuitgaven te financieren, hebben vooral de zogenaamde systeemrelevante banken aangezet tot het verstrekken van leningen aan regeringen. De banken konden deze leningen als voordelig beschouwen, omdat ze als volledig veilig werden behandeld en als zodanig bij wet werden vrijgesteld van alle vermogensvereisten. Deze vreemde, verstandige financiële perpetuum mobile, die in samenspraak tussen banken en overheden tot stand is gekomen, is al sinds de jaren tachtig van kracht. Het heeft de economie gestaag ondermijnd en geleid tot de financiële crisis van 2008-2009.

Leuk om te weten:
Perpetuum mobile – voortdurend bewegend, meervoud perpetua mobilia, is een denkbeeldig apparaat dat eenmaal in beweging uit zichzelf blijft bewegen en eventueel in staat geacht wordt energie op te wekken uit niets.

Bovendien zijn de rentetarieven kunstmatig verlaagd om de schuldenlast van de overheid te verminderen. Deze strategie van de centrale banken dient twee doelstellingen: het stelt de staten in staat hun roekeloze uitgaven voort te zetten en het stimuleert de particuliere consumptie door het spaargeld van de huishoudens te ontmoedigen. Een systeem met dergelijke kenmerken kan men vriendjeskapitalisme noemen.

Deze regeling heeft weinig te maken met vrije markten, kapitalisme en ondernemerschap. Hoewel er in de boeken van sommige financiële entiteiten aanzienlijke winsten staan, dient het systeem vooral politieke doelstellingen.

Het is een ware tragedie dat twee van de essentiële markten, energie en financiën, nu zo politiek zijn. Ze kunnen worden gebruikt om gemakkelijk geld te verdienen met weinig risico. Als er iets misgaat, zoals vaak het geval is, noemen politici en de media het meteen een mislukking van de markt. Echte ondernemers worden ingesmeerd, terwijl overheden en hun bedrijfsgenoten hun greep op deze twee cruciale economische gebieden alleen maar verscherpen. Belangrijke instellingen in de financiële sector, meestal die welke als « te groot worden beschouwd om te mislukken », zijn nauw verbonden met de overheid en zijn niet ondernemend.

Tegelijkertijd zijn de belastingdruk en de beperkingen van de regelgeving een kwestie van ballonvaren, waardoor bedrijven worden ontdaan van kansen en eigen vermogen.

Dit verachtelijke systeem wordt ondersteund door supranationale entiteiten, waaronder het Internationaal Monetair Fonds en de OESO. Die verheven instanties zijn niet democratisch verantwoordelijk – en dat blijkt ook wel. En nu hebben de lockdowns van het coronavirus in deze slecht uitgelijnde wereld toegeslagen. Er ontstond paniek. En opeens zien de meesten de staat als de enige mogelijke veiligheidsverschaffer. Administraties, natuurlijk, missen geen moment. Ze grijpen de noodzaak om te reageren op de bedreiging van de volksgezondheid aan als een kans om hun macht verder te consolideren.

Zoals de zaken er nu voorstaan, is het ontegenzeggelijk noodzakelijk om bedrijven te steunen die door de overheid zijn gesloten, niet om economische redenen. Er zullen echter nog triljoenen dollars, euro’s en andere valuta’s worden gedrukt om de politiek nog een tijdje te laten vasthouden aan haar onhoudbare uitgavencultuur. De economische en sociale gevolgen van deze schijnvertoning kunnen desastreus zijn. Opnieuw zullen de socialisten in de politieke kringen en hun afhankelijke handlangers de boodschap van een marktfalen verspreiden. Zij zullen extra belastingen eisen, vooral van degenen die hun rijkdom verdienen door hard te werken, te ondernemen, te innoveren en te bezuinigen. Het IMF heeft al aangegeven dat de vermogensbelasting moet worden verhoogd.

De enige manier om onze afnemende welvaart te redden is door terug te keren naar een echte markteconomie. De greep van de regeringen op de financiële en energiemarkten moet worden versoepeld. In plaats van politici hun makkelijke « kapitalistische » systeem te laten uitbreiden onder het mom van het bestrijden van de COVID-19-crisis, zouden burgers de terugkeer moeten eisen van een echte ondernemende markteconomie – aangepast om goed doordachte oplossingen voor echte sociale problemen op te nemen.

Helaas is de illusie dat de staat veiligheid levert te midden van de crisis even sterk als vals.