syringe and pills on blue background

Covid-19, een katalysator voor meer vrijheid?

Rafiek Madani voor ENAB

De meeste regeringen hebben noodmaatregelen genomen om het coronavirus te bestrijden en het is vaak niet duidelijk wanneer deze uitzonderlijke bevoegdheden zullen worden ingetrokken. Een gelijkaardige aanpak wordt de norm bij zaken die betrekking hebben op het milieubeleid. Om niet de weg van het autoritarisme in te slaan, is het aan de burgers om na te denken hoe ze de situatie kunnen beheren en een betere, meer tolerante post-Covidse samenleving te verwezenlijken.

Humaine, Droits, Mains, Armes, Doigts
Foto Pixabay – symbool mensenrechten

2020 was een vreemd jaar. Er is een nieuw virus opgedoken. Het werd voor het eerst gezien als het probleem van China, maar het ging al snel de hele wereld rond. De westerse wereld – niet meer gewend aan ernstige crises – raakte in paniek. Er werden strenge maatregelen genomen. Regeringen kregen toen vaak de schuld van de verkeerde strategieën. Maar deze kritiek is niet de juiste aanpak. De westerse wereld was eenvoudigweg niet voorbereid op een grote crisis. Regeringen hadden al te veel taken en bevoegdheden op zich genomen, ten koste van de individuele verantwoordelijkheid, en hadden ook de systemen voor civiele bescherming verwaarloosd. De politieke systemen waren onvoorbereid.

Als gevolg daarvan begonnen regeringen noodbevoegdheden uit te roepen die de vrijheid van de burgers aantastten. Helaas worden we nu geconfronteerd met de dreiging van een « nieuw normaal », een post-Covidische wereld waar deze beperkingen zullen blijven bestaan in plaats van een terugkeer naar de burgerrechten.

Gevaarlijke noodsituaties

Guerre, Désert, Armes À Feu, Soldat
Foto Pixabay

Begin december heeft de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, gevraagd dat landen over de hele wereld een wereldwijde noodsituatie afkondigen vanwege de bezorgdheid over de klimaatverandering. De noodtoestand is een zeer ernstige zaak, omdat deze de regeringen in staat stelt de individuele vrijheid ernstig te beperken en maatregelen te nemen zonder de democratische goedkeuring van de parlementen. Dergelijke uitzonderlijke situaties zijn vaak misbruikt, waardoor democratieën in dictaturen zijn veranderd.

Deze nieuw uitgeroepen klimaatnoodtoestand gaat voorbij aan het feit dat burgers, bedrijven en regeringen zich bewust zijn van deze kwestie en steeds meer de verantwoordelijkheid op zich nemen om de door de mens veroorzaakte vervuiling, het afval en de uitstoot te verminderen.

Noodtoestanden kunnen in uitzonderlijke gevallen de juiste strategie zijn, wanneer de grondwet daarin voorziet en er een duidelijke einddatum wordt vastgesteld.

De burgers staan al onder druk door de noodmaatregelen van Covid-19. Velen maken zich terecht zorgen over het gebruik van traceringsapplicaties tegen de ziekte, aangezien deze waarschijnlijk zullen blijven bestaan na de pandemie als instrument om de activiteiten van de mensen te controleren. Dit zou gebeuren onder het mom van de bestrijding van misdaad en terrorisme.

In Europa moeten de telecommunicatie- en internetproviders nu al twee jaar lang alle communicatiegegevens opslaan en op verzoek aan de autoriteiten verstrekken. Dit betekent dat elke burger op het continent wordt behandeld als een criminele verdachte – een situatie die volgens het Europees Hof van Justitie in strijd is met de mensenrechten. Toch wordt de wet overal in Europa toegepast. Met Covid-19 als voorwendsel zou het traceren van apps de logische voortzetting zijn van deze onwettige en autoritaire praktijken.

In de Verenigde Staten is de Patriot Act, die na de aanslagen van 11 september is ondertekend, in strijd met de burgerrechten en blijft tot op de dag van vandaag van kracht.

Heilzame crisis

Noyade, Océan, D'Urgence, De Sécurité
Foto Pixabay

De invoering van een wereldwijde klimaatnoodtoestand zou leiden tot een permanente toestand. Door de mens veroorzaakte vervuiling en afval, maar ook overmatige gasuitstoot zijn een groot probleem. Het debat over deze kwesties is echter helaas doctrinair en irrationeel geworden. Het uitroepen van de noodtoestand met langdurige gevolgen voor het milieu is zeer problematisch: de natuur is voortdurend in beweging en verandert op een manier die niet te voorspellen is.

Zowel de Covid-19 als de klimaatdebatten worden gekenmerkt door intolerantie. Er is geen respect voor afwijkende meningen en sommige standpunten worden gepresenteerd als dogma’s zonder alternatieven.

De secretaris-generaal van de VN is van plan een tweede reeks noodmaatregelen in te voeren, die de burgerrechten wereldwijd zouden aantasten. Dit is misschien niet verrassend. Verschillende leden van de organisatie zijn autoritaire staten en veel zelfverklaarde « liberale democratieën » worden steeds repressiever. Men zou zelfs tot de conclusie kunnen komen dat lockdowns – en andere maatregelen die verder gaan dan de voorzichtigheid en preventie die zeker nodig zijn om het virus aan te pakken – ook worden misbruikt. Ze laten de administratieve en bureaucratische sferen toe hun macht te testen om de individuele vrijheid te beteugelen.

De « grote reset » die nu door veel zogenaamde beïnvloeders wordt voorgesteld, is een stap in de richting van planeconomie, autoritaire staten en controle van de burgers. In hun arrogantie garanderen deze technocraten ons dat een dergelijke toekomst de planeet zou redden en iedereen gelijke welvaart zou bieden onder het « nieuwe normale ».

Deze reacties laten zien dat de wereld rijp was voor een crisis. De uitdaging zal nu zijn – en ik ben optimistisch – om terug te keren naar een systeem dat gebaseerd is op vrijheid, keuzevrijheid, gezond verstand en persoonlijke verantwoordelijkheid. « Liberale democratieën » zitten al lang op een trein naar een gecentraliseerde bureaucratie en technocratie. De schok van 2020 zou genoeg kunnen zijn om de westerse wereld weer op de rails te zetten. De situatie kan de burgers aanmoedigen om hun lot in eigen handen te nemen, in plaats van de vrijheid in te ruilen voor de illusie van veiligheid die door de autoriteiten wordt geboden. Wederzijds vertrouwen tussen regeringen en mensen zou opnieuw kunnen worden verdiend, en respect en tolerantie voor anderen zou kunnen terugkeren. Covid-19 zou niet langer worden gebruikt als een excuus om de macht van de staat te vergroten, maar als een katalysator voor de vrijheid.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.