Myanmar: De militaire macht van het land lijkt af te nemen

Rafiek Madani voor ENAB

Wikipedia: Myanmar (in ‘t groen)

Twee weken na de militaire staatsgreep van Myanmar neemt het protest toe. Op 1 februari 2021 kondigden de strijdkrachten van Myanmar, officieel bekend als de Tatmadaw, op de door het leger gerunde tv-zender aan dat zij de controle over het land hadden overgenomen en de noodtoestand van een jaar hadden afgekondigd. Eerder die dag werden verschillende verkozen functionarissen aangehouden, waaronder de feitelijke civiele leider van Myanmar, Aung San Suu Kyi, en de president van Myanmar, Win Myint.

Wikipedia: Aung San Suu Kyi

In een verklaring veroordeelde Aung San Suu Kyi de staatsgreep als een poging om « het land weer onder een dictatuur te plaatsen », en drong er bij de mensen op aan « dit niet te accepteren, te reageren en van ganser harte te protesteren tegen de staatsgreep door het leger« .

Deze plotselinge escalatie vormde het hoogtepunt van weken van spanning tussen het leger en de burgerregering over beschuldigingen van fraude bij de verkiezingen van november 2020, waarbij Suu Kyi’s de –National League for Democracy (NLD)-« Nationale Liga voor Democratie » (NLD) versloeg de door het leger gesteunde –Union Solidarity and Development Party-« Partij voor Solidariteit en Ontwikkeling van de Unie ».

Wees voorzichtig, de overheidssite is geen beveiligde link.

Toen de NLD in 2015 na tientallen jaren militair bewind aan de macht kwam, leek het erop dat Myanmar vrede en democratie zou kennen – althans, als een werk in uitvoering. Maar dat was niet echt het geval. In de grondwet van 2008, die door de militairen was goedgekeurd, was 25% van de parlementszetels voorbehouden aan de militairen en moesten drie belangrijke portefeuilles – binnenlandse zaken, defensie en grenszaken – door hun vertegenwoordigers worden bekleed. Hoewel het in naam een burgerregering was, had de Tatmadaw in de praktijk dus nog steeds een aanzienlijke macht in Myanmar.

Wist u dat : De buitenlandse militaire leveranciers aan het Myanmaarse leger zijn : China, India, Israël, Rusland, Servië en Oekraïne.

Generaal Min Aung Hlaing

Maar nu heeft de Tatmadaw opnieuw de touwtjes volledig in handen genomen, met het argument dat haar machtsgreep gerechtvaardigd was door het uitblijven van maatregelen van de huidige regering naar aanleiding van frauduleuze verkiezingspraktijken. Met de belofte dat over 12 maanden nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden, werd militair opperbevelhebber Min Aung Hlaing geïnstalleerd als de nieuwe leider van Myanmar.

In de dagen na de staatsgreep zijn duizenden de straat opgegaan om te protesteren tegen de opsluiting van hun burgerleider en hun president en de installatie van een militaire leider, alsook tegen de vermeende steun van China voor de machtsovername.

Een slag voor een broze democratie

Logo Human Rights Watch

Human Rights Watch heeft, samen met vele andere internationale organisaties en landen, de staatsgreep veroordeeld als « een ernstige slag voor de democratie ». Belangrijk is dat de regering van de Amerikaanse president Joe Biden de militaire machtsovername in Myanmar reeds een « staatsgreep » heeft genoemd, een benaming die de VS ertoe verplicht hun buitenlandse hulp aan het land stop te zetten.

Op 3 februari is de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN-Veiligheidsraad) in spoedzitting bijeengekomen om de staatsgreep te bespreken. Gezien het vetorecht van China en Rusland op resoluties van de VN-Veiligheidsraad en hun lange geschiedenis van steun aan de junta van Myanmar, is het onwaarschijnlijk dat de VN-Veiligheidsraad niet in staat zal zijn een resolutie aan te nemen die hem in staat stelt tegen de staatsgreep op te treden om de vrede en veiligheid te bewaren. Ook zullen alle opgelegde internationale sancties waarschijnlijk falen, aangezien China’s ontluikende economische macht Peking in staat stelt weerstand te bieden aan elke druk van buitenaf – zoals het in het verleden heeft laten zien.

Foto Wikipedia VN-Veiligheidsraad

Nu de Tatmadaw in staat is haar controle vrijelijk te hernemen zonder zich zorgen te maken over druk van buitenaf, zoals die van de VN, is de vraag waarom het leger deze staatsgreep nu heeft georkestreerd.

De redenen lijken verband te houden met de waargenomen uitholling van de indirecte heerschappij van het leger. Deze erosie is ingegeven door verschillende gebeurtenissen, zoals het verbod in 2018 van militaire commandant Min Aung Hlaing en 18 andere functionarissen om sociale media te gebruiken, nadat zij hadden aangezet tot etnische en religieuze haat tegen minderheidsgroepen, zoals de Rohingya.

Dit werd gevolgd door een VN-onderzoek dat bevestigde dat Min Aung Hlaing zou worden onderzocht en vervolgd voor genocide over een hardhandig optreden tegen Rohingya-moslims.

Deze factoren, alsmede de verpletterende overwinning van de NLD en het feit dat Min Aung Hlaing dit jaar de pensioengerechtigde leeftijd zal bereiken, plaatsen hem in een kwetsbare positie. Gezien zijn gebrek aan publieke steun in eigen land en zijn gebrek aan populariteit in het buitenland (de VS hebben hem in 2019 in de ban gedaan), en met geen enkele garantie op immuniteit voor vervolging wanneer hij met pensioen gaat, lijkt deze staatsgreep de laatste wanhoopsdaad van zijn stervende carrière te zijn.

In een tijd waarin het land behoefte heeft aan eenheid, vrede en stabiliteit in het licht van een pandemie, hebben de militairen in plaats daarvan wantrouwen, angst en chaos gezaaid. Zelfs op het hoogtepunt van zijn macht – en met de steun van het volk – bleek het leger niet in staat om gedurende zijn 50-jarige bewind stabiliteit of welvaart te brengen in Myanmar, wat uiteindelijk leidde tot de volksopstanden van 1988 en 2008. Het is dan ook onwaarschijnlijk dat het leger in zijn huidige vorm beter in staat zal blijken om in de behoeften van het land te voorzien.

Afname van militaire macht

Bagan, Myanmar, Coucher De Soleil
Foto Pixabay

Gezien de bewezen steun van Aung San Suu Kyi, die blijkt uit het overweldigende mandaat dat zij bij de laatste twee verkiezingen heeft gekregen, zouden de militairen wel eens niet in staat kunnen zijn de massale protesten in te dammen en de controle te handhaven.

Momenteel wordt het vermogen van het volk om te mobiliseren aangetast door de beperkte toegang tot internet, telefoon en televisie. Maar ondanks de gewelddadige geschiedenis van de Tatmadaw bij het neerslaan van protesten, lijkt dit het protest niet te hebben afgeschrikt. Duizenden zijn de straat opgegaan en werden begroet met waterkanonnen, rubberkogels en echte kogels, waarbij een jonge vrouw ernstig gewond raakte met een kogel in haar hoofd.

De steun van het leger lijkt af te nemen. In het verleden overleefden de militairen hun macht omdat de gewone man binnen de Tatmadaw niet in opstand kwam. Maar dit is een nieuwe dynamiek. Een populaire leider die twee opeenvolgende verkiezingen met een overweldigende meerderheid heeft gewonnen, is in de gevangenis gegooid. Intussen neemt de reactie van het land op het coronavirus af en zijn er burgerlijke ongehoorzaamheid en massaprotesten op komst.

Als dit leidt tot het overlopen van de Tatmadaw, kan de wereld getuige zijn van een diepgaande tektonische verschuiving in het politieke landschap van Myanmar, waardoor de deur opengaat naar vrijheden, rechtvaardigheid en democratie op lange termijn.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.