man in blue suit holding hands with man in black suit

Betrekkingen VS-Japan: nieuwe aanpak in de Aziatisch-Pacifische regio.

Rafiek Madani voor ENAB

Foto Amerikaanse vlag (Links) – Japanse Vlag (Rechts)

Toen Joe Biden werd beëdigd als de 46e president van de Verenigde Staten, waren de reacties wereldwijd overweldigend positief – en in sommige delen van de wereld grenzend aan euforisch. In recente toespraken heeft Biden verklaard dat « Amerikaanse bondgenootschappen onze grootste troef zijn » en heeft hij beloofd de zogenaamde « Quad » van de VS, India, Australië en Japan te handhaven om de Chinese hegemonie in de regio Azië-Stille Oceaan tegen te gaan.

Sourire, Homme Politique, L'Homme
Foto Pixabay 46ste president van USA

De reactie van Japan op de nieuwe « leider van de vrije wereld » is echter relatief onderbelicht gebleven. Dit kan enigszins als een verrassing komen, gelet op de vitriool waarmee uittredend president Donald Trump door de mainstream media en de academische wereld in de Engelssprekende wereld is opgejaagd.

Trump werd ook in Japan niet door iedereen bewonderd – zijn steun onder de massa van de Japanse kiezers stond op een laag pitje vergeleken met die van de voormalige Amerikaanse presidenten Dwight D Eisenhower, de twee Bushes en Jimmy Carter. Maar hij was aanzienlijk populairder bij de revisionistische politieke elite van Japan, de rechtse media en sommige conservatieve groepen in de samenleving.

Een van de redenen hiervoor is dat hij door velen werd gezien als een « no nonsense » president. Vorige Amerikaanse leiders, zoals Barack Obama, werden daarentegen alom vereerd door de Japanse bevolking, maar hij en andere Democratische presidenten hebben vaak een buitenlands beleid voorgestaan dat impopulair was bij de politieke elite van Japan.

Bill Clinton werd er bijvoorbeeld regelmatig van beschuldigd « Japan te passeren » – ten gunste van een focus op betere betrekkingen tussen de VS en China. Ondertussen heeft Obama’s « draai naar Azië » de gemoederen verhit doordat hij China’s opmars naar de regionale hegemonie leek toe te staan.

Als buffer tegen de vermeende dreigingen van China en Noord-Korea is de zuidwestelijke eilandenketen Okinawa het belangrijkst. Het hoofdeiland van Okinawa huisvest bijna 75% van de Amerikaanse strijdkrachten in Japan, evenals verschillende nieuwe faciliteiten van de Japan Self Defense Force (JSDF).

Guerre, Soldats, Marines
Pixabay: Marines op het eiland van Okinawa

Trump maakte de Okinawanen boos door nog meer steun van het gastland te eisen voor militaire bases op de eilanden. Hij heeft ook de betrekkingen met de voormalige premier Shinzo Abe onder druk gezet toen hij instemde met topontmoetingen met Kim Jong-Un, de oude tegenstander van de premier. Toch was zijn relatie met Abe hechter dan de meeste andere. Abe’s assistenten pochten zelfs dat de Japanse premier de enige wereldleider was die effectief met Trump kon communiceren.

Bovendien kwamen de eisen van Trump aan Japan om meer bij te dragen aan het delen van de veiligheidslast in het Aziatisch-Pacifisch gebied in zekere zin overeen met die van een groot deel van de rechtse beleidsmakerselite in Japan. De regering-Trump drong er namelijk bij Japan op aan om in politiek en militair opzicht de status van « normale » staat aan te nemen. Dit is al lang het doel van vooraanstaande conservatieve politieke figuren van de regerende Japanse LDP-partij.

Constitutionele beperkingen

Japan wordt momenteel beperkt door zijn antimilitaristische grondwet, die het gebruik van strijdkrachten voor het oplossen van internationale conflicten verbiedt. Veel van degenen die relatief ontvankelijk zijn voor de eisen van Trump, zijn ook voorstander van een grondwetsherziening om deze beperkingen op te heffen, om nog maar te zwijgen van het feit dat zij een fervent voorstander zijn van zijn harde opstelling tegenover China.

Japanse Grondwet

Omgekeerd wordt Biden geassocieerd met Obama’s pivot naar Azië en meer inclusieve betrekkingen met Peking. Er heerst dus argwaan over zijn bedoelingen in de regio. Tot dusver heeft de regering van de nieuwe president een aanpak van voortgezette strategische rivaliteit met China verkondigd. Dit houdt in dat Japan wordt gebruikt als buffer tegen de Chinese expansie. Maar het is minder duidelijk in hoeverre de pas verkozen opvolger van Abe, Yoshihide Suga, voormalig kabinetschef en nauwe bondgenoot van de voormalige premier, Amerika’s bejubelde redder kan vertrouwen.

Dit is nog verergerd door de perceptie van mogelijke onregelmatigheden. Hoe dubieus ook, Biden is beschuldigd van persoonlijk en electoraal wangedrag. Het is interessant dat dergelijke beschuldigingen in de Japanse media meer aandacht hebben gekregen dan in veel andere landen. Veel toonaangevende media in de VS en het VK hebben bijvoorbeeld de beschuldigingen van Trump van verkiezingsfraude als ongegrond van de hand gewezen. In Japan daarentegen heeft meer dan één bron deze beweringen op zijn minst betwistbaar genoemd.

Legitieme vragen

Point D'Interrogation
Foto Pixabay

In dit debat worden ook vraagtekens gezet bij de wijze waarop de stemmen in de belangrijkste slagveldstaten zijn uitgebracht en geteld. Zo is in Japan bijvoorbeeld het gebruik van Dominion-software voor het tellen van de stemmen genoemd als reden voor mogelijke verdenking. En hoewel veel westerse mediakanalen er geen aandacht aan hebben besteed, heeft ook het bijna volledig uitblijven van aandacht voor de klachten van Trump over het niet behandelen van beschuldigingen van corruptie tegen de zoon van Biden, Hunter, in verband met zakendeals in China, de wenkbrauwen doen fronsen.

Ten slotte is de hypocrisie van grote techbedrijven die de vrijheid van meningsuiting bevorderen en de online aanwezigheid van de voormalige president censureren, in de Japanse media aan de orde geweest. Zelfs de traditioneel Democratisch georiënteerde nieuwszenders in Japan hebben hun bezorgdheid geuit over het feit dat dit neerkomt op censuur van vrije meningsuiting.

Ondanks al deze bezwaren heeft de komst van Biden de hoop gewekt op een stabieler buitenlands beleid van de VS in het gebied van de Stille Oceaan. Toch blijven er vragen in Japan. Zal Biden zorgen voor het soort regionale stabiliteit dat past bij « de Amerikaanse fopspeen »? Is zijn regering betrouwbaarder dan die van Trump?

Hoe dan ook, de mentale luciditeit, het fysieke uithoudingsvermogen en het vermogen van de president om de vrije wereld te leiden, zullen nauwlettend in de gaten worden gehouden. Zijn grootste uitdaging wordt het consolideren van een veiligheidsalliantie tussen de VS en Japan die in de jaren 2020 en daarna op geloofwaardige wijze tegen China kan opwegen.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.