Wie heeft de touwtjes in handen in de Democratische Republiek Congo?

Rafiek Madani voor ENAB

Tshisekedi (46615782065) (cropped).jpg
Foto Wikipedia E. Tshisekedi (actuele president van RDC

De presidents- en parlementsverkiezingen van december 2018 in de Democratische Republiek Congo hebben resultaten opgeleverd die op zijn zachtst gezegd vreemd waren. Aan de ene kant was er een gekozen president, Felix Tshisekedi, van de oudste Congolese oppositiebeweging, de Unie voor Democratie en Sociale Vooruitgang (UDPS). Anderzijds vertegenwoordigde een overweldigende meerderheid van de verkozen parlementsleden het politieke platform van de aftredende president, Joseph Kabila, het Gemeenschappelijk Front voor Congo (FCC). Een verkiezingsparadox die, ondanks de door sommigen en anderen aan de kaak gestelde onregelmatigheden, werd voorgesteld als de uitdrukking van de soevereine wil van het Congolese volk.

Het was de eerste vreedzame machtsoverdracht in de DRC, die tot stand kwam tegen de prijs van enorme offers, met name van de kant van de oppositiepartijen, die het slachtoffer werden van brute repressie, gevangenneming en zelfs verlies van mensenlevens, zoals in het geval van de jonge Rossy Mukendi.

Was deze paradoxale uitkomst van de presidents- en parlementsverkiezingen het resultaat van een slim georkestreerde politieke berekening om twee tegengestelde politieke krachten uit elkaar te drijven door een van hen, namelijk de nieuwe president van de republiek, onder een dun versluierde voogdij te plaatsen?

Zeker is dat president Felix Tshisekedi, bij gebrek aan een parlementaire meerderheid om te regeren, heeft aanvaard, gewild of ongewild, met zijn vroegere tegenstanders in zee te gaan om het land weer op orde te krijgen. Twee jaar waren genoeg om deze coalitie (FCC-CACH) te doen imploderen. De oorzaken van deze implosie liggen enerzijds in de onverzettelijkheid van de VGC, die zich in naam van haar numerieke meerderheid alle hefbomen van de macht wilde toe-eigenen en controleren, met inbegrip van de zogenaamde regaliaanse domeinen. Volgens de caciques van de FCC moest president Tshisekedi voor elke belangrijke beslissing de goedkeuring krijgen van hun morele autoriteit, Joseph Kabila. Anderzijds was Tshisekedi zich bewust van zijn beperkte manoeuvreerruimte en keek hij uit naar de geringste misstap van zijn coalitiepartner om de wurggreep rond hem te versoepelen en het machtsevenwicht om te keren.

Naast het opeisen van ministerportefeuilles en leidinggevende posities in staatsbedrijven (waar de VGC het leeuwendeel van heeft gekregen), hebben aanhangers van ex-president Kabila ook de uitvoering van presidentiële bevelen verhinderd en het gezag van het staatshoofd publiekelijk betwist. Zo weigerden op 20 oktober de voorzitters van de Nationale Assemblee (Jeanine Mabunda) en de Senaat (Alexis Tambwe Mwamba), alsmede de eerste minister (Sylvestre Ilunga Ilunkamba) en enkele regeringsleden van de VGC aanwezig te zijn bij de eedaflegging van drie door president Tshisekedi benoemde rechters van het Constitutionele Hof. Dit besluit kan worden gezien als de laatste druppel.

De oproep om een unie voor de natie

Drapeau, Rdc, Symbole, Congolais
Foto Pixabay

In een korte toespraak tot de natie op 23 oktober heeft president Tshisekedi blijk gegeven van zijn vastberadenheid om niet langer onderworpen te zijn aan het dictaat van de parlementaire meerderheid van FCC-CACH. Hij verwierp deze coalitie, waarvan hij de beperkingen erkende, en verbond zich ertoe de meest representatieve leiders van het land te raadplegen om een « unie voor de natie » tot stand te brengen. Met andere woorden, hij kondigde het einde aan van de coalitie FCC-CACH ten gunste van een nieuwe parlementaire meerderheid die hem zou steunen bij de verwezenlijking van zijn sociale project.

Om dit te doen, lijken twee strategieën binnen zijn bereik te liggen. Enerzijds het parlement ontbinden en vervroegde parlementsverkiezingen organiseren; anderzijds een nieuwe parlementaire meerderheid smeden op basis van een dubbele vaststelling: geen enkele politieke partij, ook niet de Volkspartij voor Wederopbouw en Democratie (PPRD) van ex-president Kabila, heeft bij de verkiezingen van december 2018 een absolute meerderheid behaald; en de coalitie FCC-CACH is slechts een politieke constructie die nooit onder het grondwettelijk voorschrift valt, dat wil zeggen, die tot stand is gekomen door tussenkomst van een informateur die op presidentieel bevel is aangesteld. De bevolking en vele politieke leiders hebben deze aankondiging met enthousiasme begroet.

In die periode lijkt de FCC overrompeld en verbijsterd te zijn geweest door de daad en de standvastigheid van degene die zij onder controle dacht te hebben. Het politieke platform van Joseph Kabila heeft zich verstard in de overtuiging dat hij nog steeds over een grote en onoverwinnelijke parlementaire meerderheid beschikt. Dit is een poging om het gezicht te redden door weg te laten dat veel van de ontevredenen binnen de VGC zouden kunnen overlopen naar de door het staatshoofd gewenste nieuwe coalitie. Het geval van de politieke groepering van professor Modeste Bahati Lukwebo, de Alliance Démocratique du Congo et Alliés (AFDC-A), die meer dan 40 afgevaardigden in de VGC heeft, is een duidelijke illustratie van deze dissidentie.

De vertegenwoordigers van de VGC zijn herhaaldelijk in de media verschenen, dreigden met disciplinaire sancties tegen hun kameraden die zich bij de « heilige unie van de natie » zouden durven aansluiten en hamerden op hun wil om de coalitie VGC-CACH te vrijwaren, ondanks de door president Tshisekedi aan de kaak gestelde ontsporingen en beperkingen ervan.

Geconfronteerd met deze politieke crisis kwam Joseph Kabila uit zijn legendarische stilzwijgen en riep hij zijn aanhangers op tot verzet: « Wat kan ik u vertellen over de coalitie, we zitten in een impasse! Ik wil u aanraden niet over oorlog te praten, maar over verzet, want verzet is een recht. « 

Deze raadselachtige reactie lijkt onvoldoende om zijn aanhangers te mobiliseren en overlopen binnen de VGC een halt toe te roepen. Sinds het begin van de crisis van de FCC-CACH-coalitie verlaten steeds meer kameraden de gelederen van de FCC en stellen openlijk haar leiderschap ter discussie.

Jeanine Mabunda’s val een waarschuwingsteken

Foto Congoforum.be

Na haar vergeefse protest tegen de benoeming van drie rechters in het Constitutionele Hof en de aankondiging door president Tshisekedi van het einde van de coalitie FCC-CACH, heeft de FCC onlangs een nieuwe tegenslag te verwerken gekregen: het ontslag van de voorzitter van de Nationale Assemblee, Jeanine Mabunda, en haar bureau, op basis van een petitie die door meer dan 250 verkozen nationale afgevaardigden is ondertekend.

Jeanine Mabunda is een kaderlid van de PPRD-partij van Joseph Kabila en een steunpilaar van de VGC. Gedurende haar twee jaar aan het hoofd van de Nationale Assemblee heeft Mabunda de reputatie verworven meer een rebel te zijn tegen Felix Tshisekedi dan een politica die haar land dient.

Haar ontslag, toegejuicht door de bevolking, kan worden beschouwd als een godsgeschenk voor president Tshisekedi. Het zou voor hem een kans zijn om zonder slag of stoot een nieuw machtsevenwicht in het parlement te creëren. Indien hij erin slaagt via een spel van allianties een nieuwe meerderheid te verkrijgen, zou dit tal van andere veranderingen inluiden, waaronder bijvoorbeeld de vorming van een nieuwe regering en de herconfiguratie van het Congolese politieke veld. President Tshisekedi zal dan de weddenschap gewonnen hebben om zich te bevrijden van de voogdij die hem door de coalitie FCC-CACH is opgelegd. Hij zal ook de teugels van de macht in handen kunnen nemen en de VGC, zijn bondgenoot van gisteren, in de gelederen van de oppositie kunnen duwen.

Politieke witwassing of opmars voor het herstel van het land?

Drapeau, Rdc, Personnes, Rdc, Rdc, Rdc
Foto Pixabay Unie voor de natie

Het idee van een «  unie voor de natie  » is verleidelijk. Het roept op tot een patriottische golf om de spiraal van sociale en economische achteruitgang van het land te stoppen. Bovendien zou deze «  unie voor de natie  » president Tshisekedi de vrije hand geven om zijn maatschappijproject in praktijk te brengen.

Merkwaardig genoeg is president Tshisekedi zelf terughoudend over de criteria voor de aanwerving van leden van deze nieuwe coalitie en de filosofie die eraan ten grondslag moet liggen. Het opportunisme van de Congolese politici kennende, valt te vrezen dat de  » gewijde unie voor de natie  » bij gebrek aan een rigoureuze casting en een bindende routekaart zal worden omgevormd tot een  » politieke wasserij « , een platform dat een certificaat van politieke maagdelijkheid verleent aan de beulen van gisteren, een gezuiverde versie van de coalitie FCC-CACH, en niet tot een echte basis voor het herstel van de natie.

De massale steun voor dit idee zou president Tshisekedi ertoe moeten aanzetten niet op zijn lauweren te rusten. Integendeel, het is een uitnodiging aan hem om waakzaam te zijn om de infiltranten op te sporen en zijn maatschappijproject uit te voeren. Hoewel de VGC in de opeenvolgende duels om de controle over de macht, met name in de Nationale Assemblee, het Constitutionele Hof en hoogstwaarschijnlijk ook in de regering, haar houvast heeft verloren, heeft zij haar laatste woord nog niet gezegd. En de mensen wachten nog steeds op de omschakeling aan de top van de staat die hen concreet ten goede zal komen.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.