Nieuw-Rechts: Nieuwe strategie dezelfde retoriek. Deel 2

Rafiek Madani voor ENAB

Fascistisch nationalisme

Allemand, Empire, Nazi, Allemagne
Foto Pixabay

Nieuw Rechts heeft veel meer gemeen met deze 19e-eeuwse nationalisten dan met de fascisten van de jaren twintig en dertig, zoals Benito Mussolini, Adolf Hitler, Francisco Franco en Mustafa Kemal van Turkije. Toch is het belangrijk te begrijpen waarom.

Fascisten geloofden ook dat geopolitiek werd gekenmerkt door concurrentie tussen staten die streden om te overleven. Maar in plaats van vertrouwen te hebben in de status quo, streefden zij naar een revolutie in alle aspecten van de samenleving om zich op deze existentiële strijd voor te bereiden. Zij pleitten voor radicale sociale en zelfs biologische veranderingen. Culturele veranderingen werden niet vermeden – zoals nationalisten vandaag en in de 19e eeuw deden – maar beoogd.

Mussolini, bijvoorbeeld, probeerde de Italiaanse familiewaarden en -relaties te ontmantelen, om zo nieuwe relaties tussen individuen en de staat te bevorderen. Werkende Italianen werden georganiseerd om samen te eten, te sporten en zelfs te socialiseren, in plaats van met hun familie. Dit betekende een enorme verandering in het dagelijks leven, waarbij de structuur van de samenleving werd hervormd om loyaliteit aan de staat en zijn leider bij te brengen.

Evenzo streefden fascisten naar rassenzuivering en -uitbreiding door middel van de moderne wetenschap. In afwachting van het bevolken van grote rijken na de vernietiging van hun oorspronkelijke bevolking, streefden de nazi-wetenschappers naar een verdubbeling van de Duitse bevolking door in te grijpen in het lichaam van vrouwen om er zeker van te zijn dat elke zwangerschap een tweeling zou voortbrengen.

Fascistisch nationalisme gaf totale controle aan een verlosser-leider. Het eiste totale discipline over het hele land en al zijn sociale, culturele, biologische, economische en zelfs artistieke functies.

Nostalgie en loutering

Lettres Anciennes, Penne
Foto Pixabay

De fascistische revolutie is duidelijk niet het intellectuele precedent van de nationalismen van vandaag. De fascistische generatie van nationalisten hoopte hun samenlevingen radicaal te veranderen. De nationalisten van vandaag willen alleen de sociale verandering stoppen en terugdraaien.

Als we de redenen van nieuw-rechts daarvoor onderzoeken, vinden we het idee, gepionierd door Barrès, dat culturele verandering staat voor decadentie en corruptie. Dit is de reden waarom nationalisten in onze tijd geen plannen hebben om hun natie op te blazen en te versterken. Ze hebben er geen nodig. Zij geloven in de volmaaktheid van de nationale cultuur, en willen die bevrijden van elke veronderstelling van gelijkheid met andere identiteiten. Eenmaal op deze manier bevrijd, zo redeneren zij, zal de cultuur gedijen en haar aangeboren potentieel vervullen.

Dit is de reden waarom de nationalisten van vandaag zo nostalgisch zijn. Het is ook de reden waarom zij consequent spreken over cultuur, niet over ras. Sterker nog, zij beweren vaak luidkeels dat ras niet hun zorg is. Zij kunnen dit doen omdat het van Barrès geërfde idee van geboorte-cultuur reeds op ras is gebaseerd.

Zoals hun intellectuele pionier, de Franse filosoof Alain de Benoist, in 1999 betoogde:

De mensheid als zodanig bestaat niet, omdat hun lidmaatschap binnen de mensheid altijd bemiddeld wordt door een bepaald cultureel toebehoren….Biologische verschillen zijn alleen van betekenis in relatie tot sociale en culturele gegevenheden.

Hier is ras alleen relevant in zoverre het bepaalt tot welke cultuur een individu kan behoren. Het behoren tot een cultuur is gebaseerd op geboorte, en daarom heeft het spreken over en verdedigen van cultuur, zoals Nieuw Rechts doet, sterke raciale implicaties. Maar het komt goed uit dat de nadruk op cultuur de beperkingen op – en de publieke afkeer van – openlijk racisme omzeilt.

De veronderstelling dat culturen in een permanente overlevingsstrijd verwikkeld zijn, dreigt naar extremen te neigen. Velen van extreem-rechts in Amerika en in bewegingen als Génération Identitaire in Europa hebben deze overtuigingen al tot hun onvermijdelijke conclusie gebracht: dat er een wereldwijde rassenoorlog moet worden uitgevochten om het voortbestaan van het blanke ras te verzekeren.

De schutter die een moskee aanviel in Christchurch, Nieuw-Zeeland, was, net als Anders Breivik in Noorwegen in 2011 en de Charlottesville demonstranten in 2017 in de VS, niet alleen lid van Génération Identitaire, maar er ook zeker van dat zijn daden de eerste schoten waren in een strijd over het voortbestaan van « Europeanen« .

Geboortecultuur

Livres, La Bibliothèque, Lire, Étagères

Nieuw Rechts beweert, net als Barrès voor hen, dat cultuur biologisch bemiddeld is en niet sociaal bepaald. Als iemand van de verkeerde biologie is, is het moeilijk, zo niet onmogelijk, om deel te nemen aan een andere cultuur. Het herstel van de natie vereist logischerwijs de zuivering van cultuur en – bij implicatie – ras.

Op dezelfde manier is elke veronderstelling van gelijkheid tussen identiteiten een soort verraad aan de natie, waardoor haar overlevingskansen worden ondermijnd. Dit verklaart allerlei zeer reële grieven bij de kiezers, van armoede tot sociale frustraties. Al deze grieven worden toegeschreven aan een verstoring van de natuurlijke orde die gelijke rechten toekent aan hen die geen « natuurlijk » belang hebben bij een cultuur.

Hetzelfde intellectuele mechanisme is verantwoordelijk voor de fixatie van Nieuw Rechts op gender. Net zoals de biologie bepaalt in welke cultuur iemand al dan niet thuishoort en gedijt, zo worden biologische verschillen tussen de seksen gezien als bepalend voor de sociale en politieke rol van de vrouw.

De bevrijding van vrouwen wordt gezien als een uitstekend voorbeeld van hoe liberaal humanistische vooronderstellingen over gelijkheid onnatuurlijk zijn en de cultuur vernietigen. De controle van vrouwen over hun reproductieve functies wordt gezien als een ondermijning van het voortbestaan van de natie door toe te geven aan de zelfzuchtige grillen van vrouwen die weigeren hun door de natuur gegeven, kenmerkende rol te spelen.

De campagne voor het Brexit-referendum en de verkiezingscampagne van Salvini in 2017 in Italië zijn uitstekende voorbeelden van hoe deze ideeën zich in de praktijk kunnen ontvouwen. Leavers zoals Farage hebben bijvoorbeeld nooit betoogd dat migratie moest worden beperkt vanwege raciale verschillen, maar eisten het recht op om « de controle over onze grenzen terug te nemen » in naam van het behoud en de welvaart van de natie en haar cultuur. Salvini vermijdt ook ras en concentreert zich op het recht van de Italianen om migratie te voorkomen en het voortbestaan van Italië te garanderen. En, net als Vox in Spanje, pleit hij voor het terugschroeven van de Italiaanse vrouwenrechten, te beginnen met anticonceptie, om « de natuurlijke orde » te herstellen.

Nieuw Rechts stelt zich op het standpunt dat de natuur de structuur van de maatschappij en de politiek zou moeten bepalen, en daarom proberen de voorstanders van Nieuw Rechts te herstellen wat zij zien als de natuurlijke staat – een staat die bepaald wordt door ongelijkheid tussen identiteiten. Dit wordt afgezet tegen liberale ideeën die de natuurlijke orde van verschillende geslachten, identiteiten en de strijd tussen naties ondermijnen.

Waarheid, rode pillen en samenzweringen

Vérité, Journal, Actualités, Imprimé
Foto Pixabay

De oorlog tegen de rechten van vreemdelingen en van vrouwen voert ons naar de kern van het hedendaagse nationalistische gedachtegoed. Verraad plegen aan de « natuurlijke orde » is verraad aan de eigen identiteit en het voortbestaan daarvan. Hun oorlog is gericht tegen het liberale begrip van gelijkheid.

Dit heeft gevolgen voor hoe Nieuw Rechts denkt over de waarheid. Zij hebben bepaald dat mainstream nieuws niet kan worden geloofd, gebruik makend van een idee dat soms wordt aangeduid als « de kathedraal ». Dit idee gaat ervan uit dat moderne universiteiten, media en culturele instellingen het geloof in het liberalisme, dat als een soort nieuwe religie wordt beschouwd, bevestigen en afdwingen. Nieuw Rechts stelt dat elke rationele twijfel aan liberale opvattingen over sekse, ras of cultuur ketterij wordt. Dit suggereert dat Nieuw Rechts zichzelf ziet als de ware erfgenamen van het Verlichtingsproject om de mensheid te bevrijden van onwetendheid en bijgeloof.

Alien, Reptilien, Portrait, Politicien
Foto Pixabay

Nieuw-rechtse politici bewijzen hun geloofwaardigheid door de bereidheid publiekelijk af te wijken van het irrationele geloof in liberale ideeën, om zo de legitieme belangen te vertegenwoordigen van de identiteit die « achtergelaten » wordt. Dit is de reden waarom Michael Gove, de Britse minister van Milieu, bij het Brexit-referendum terloops wetenschappelijke expertise uit het raam kon gooien en waarom Trump het spektakel overleeft van het uitdelen van « alternatieve feiten » vanuit het Witte Huis.

Om deze reden is de kenmerkende afkeer van Nieuw Rechts voor politieke correctheid niet alleen een kwestie van humor en flauwe grappen. Het is voor de aanhangers een signaal dat hun leiders bereid zijn de liberale macht te overschrijden. Trump’s « grab them by the pussy » en regelmatige chauvinistische opmerkingen van nieuw-rechtse politici als Nigel Farage en Salvini vallen zo goed bij de achterban omdat ze worden gelezen als een belofte om het publieke debat terug te brengen naar een natuurlijke staat van vrijheid.

Grab-them-by-the-pussy-gate by D. Trump

Nieuw-rechtse ideeën over overleven en identiteit komen samen in de overtuiging dat ze een « onnatuurlijk » verhaal hebben doorzien dat door liberalen is geweven. Denk aan het concept van de « rode pil », dat veel voorkomt in nieuw-rechtse online discussies, dat verwijst naar een scène uit de Matrix waarin Neo wordt gevraagd of hij de harde werkelijkheid wil zien of een aangename illusie. De rode pil is het zien van « de waarheid »: een wereld die verwoest is door liberale vooronderstellingen van gelijkheid, tussen seksen en nationale identiteiten, maar ook tussen zwak en sterk, rijk en arm, die de natuurlijke toestand maskeren waarin kracht wordt beloond en zwakheid wordt bestraft.

De mainstream opgaan

Samenzweringstheorieën bloeien vandaag de dag. In feite zijn ze nu mainstream. Tot dan toe was dit het terrein van online mafkezen, gefrustreerde tieners en professionele complottheoretici als Alex Jones, maar in het begin van de jaren 2010 begonnen nieuw-rechtse ideeën een hoge vlucht te nemen dankzij specifieke grieven die ze beweerden te verklaren.

Algèbre, Axe, Bleu, Calcul Infinitésimal
Foto Pixabay

De online incubatie van Nieuw Rechts in de aanloop naar de verkiezing van Trump werd ondersteund door het argument dat de voordelen van een millennium van leiderschap door blanke mannen worden ondermijnd door « libtards » (« liberale achterlijken ») en « SJWs » (« social justice warriors »), die geïnformeerd worden door « FakeNews » en gebukt gaan onder een « blank schuldgevoel » en die de verworvenheden van de Europeanen weggeven aan anderen, en zelfs hun eigen voortbestaan ondermijnen door de controle over hun vrouwen te verliezen.

Deze manier van denken wordt gebruikt om allerlei grieven te verklaren, variërend van verschuivingen in de wereld van het werk, verlies van controle over het eigen lot, hopeloosheid en verval van de gemeenschap. Als men in hun veronderstellingen gelooft, zijn hun ideeën op hun eigen voorwaarden zinvol en lijken zij onmiddellijke oplossingen voor deze problemen te bieden.

Ongelijksoortige bewegingen hebben zich rond deze grieven verenigd. Nieuw-rechtse politici vormen dan ook vaak vreemde maar krachtige electorale allianties. Het basissjabloon is er meestal op gericht een bredere stem te verwerven door een partij te mainstreamen of over te nemen (zoals bij de overname van de Republikeinse Partij door Trump), terwijl de extremistische stem behouden blijft via gevolmachtigden die noch openlijk als bondgenoten worden erkend, noch worden afgewezen (alt-right en zelfs de KKK in het geval van Trump).

Dit systeem van nieuw-rechtse electorale allianties kwam duidelijk naar voren bij het Brexit-referendum: ondanks oppervlakkige meningsverschillen hebben Vote Leave, Leave.EU en UKIP elkaar nooit volledig tegengesproken. Hetzelfde geldt voor Trump’s Republikeinen en alt-right « zeer fijne mensen« ; Le Pen’s Front (nu Rassemblement) National en Génération Identitaire; en Salvini’s Lega en Fratelli d’Italia, Forza Nuova en Casa Pound. Deze allianties hebben meestal geen leiders, zijn onstabiel en hebben een schrikbarende ongedisciplineerdheid.

Shapeshifters

Foto Public Domain Logo Farage’s Brexit Party

Dit is wat deze nieuwe generatie van nationalisme echt viraal maakt. Zonder een permanente structuur kunnen deze wisselende allianties aanvallen ontwijken door nieuwe coalities van gelijkaardige leden te vormen, zoals gebeurde met Farage’s Brexit Party.

Deze coalities zijn afhankelijk van de voortdurende aanwezigheid van grieven die het leven van mensen direct beïnvloeden, met name groeiende armoede, zelfs als ze werken, de ineenstorting van stabiele en veilige sociale identiteiten gekoppeld aan werk, de toenemende instabiliteit van werkzekerheid, en de snelle verandering van lokale gemeenschappen als gevolg van emigratie, migratie, instortende betaalbaarheid van huisvesting, en herontwikkelingsinitiatieven die gemeenschappen verdringen. Dit zijn precieze en urgente punten om de kiezers bij elkaar te brengen.

Ze zijn bijzonder doeltreffend omdat veel gewone politici deze fundamentele grieven negeren. In de afgelopen jaren was de line-up van politici die zich verzetten tegen Nieuw Rechts – Hillary Clinton, de Remain-campagne, Emmanuel Macron en Matteo Renzi – niet bereid om deze structurele problemen zelfs maar te erkennen. Dit gaf Nieuw Rechts de kans om geloofwaardig over te komen, simpelweg door ze te erkennen. Ze lijken ook elegante oplossingen aan te bieden voor deze maatschappelijke problemen – allemaal gebaseerd op een terugkeer naar de « natuurlijke » orde.

Nieuw Rechts komt voort uit 19e eeuwse ideeën, aangepast aan onze tijd. Uiteindelijk propageert het een nogal treurig mensbeeld, waarin alles wordt bepaald door de natuur, niet door individuele keuze. Een wereld waarin cultuur biologisch bemiddeld is, onbeweeglijk en beperkt, en niet de vrucht van leren en creativiteit.

Om hun succes te kunnen bestrijden, moeten de fundamentele grieven die zij beweren op te lossen, worden aangepakt en moeten oplossingen worden aangedragen. Maar om de tegenstrijdige informele, maar toch machtige allianties tussen nationalisten vandaag de dag aan te vechten, moet men de werking van de nieuw-rechtse ideeën begrijpen.

Nieuw-Rechts: Nieuwe strategie dezelfde retoriek. Deel 1