Rassenleer: Wat het is en wat het niet is.

Rafiek Madani voor ENAB

Rep Jim Banks

Jim Banks uit Indiana stuurde op 24 juni 2021 een brief aan zijn Republikeinse collega’s, waarin stond: « Als Republikeinen verwerpen wij het raciale essentialisme dat de kritische rassenleer ons leert … dat onze instellingen racistisch zijn en van de grond af aan vernietigd moeten worden.« 

Kimberlé Crenshaw, een professor in de rechten en een centrale figuur in de ontwikkeling van de kritische rassentheorie, zei in een recent interview dat de kritische rassenleer « gewoon zegt: laten we aandacht besteden aan wat er in dit land is gebeurd, en hoe wat er in dit land is gebeurd nog steeds zorgt voor verschillende uitkomsten. … Kritische Rassenleer … is patriottischer dan degenen die ertegen zijn, omdat … wij geloven in de beloften van gelijkheid. En we weten dat we daar niet kunnen komen als we ongelijkheid niet onder ogen zien en er niet eerlijk over praten.« 

Het relaas van afgevaardigde Banks is aantoonbaar onjuist en typerend voor veel mensen die openlijk verklaren tegen de kritische rassenleer te zijn. Crenshaw’s karakterisering is weliswaar waar, maar gaat niet in op de belangrijkste kenmerken ervan. Wat is de kritische rassentheorie en waardoor is zij ontstaan?

De ontwikkeling van de kritische rassenleer door rechtsgeleerden als Derrick Bell en Crenshaw was grotendeels een reactie op de trage juridische vooruitgang en de tegenslagen waarmee de Afro-Amerikanen werden geconfronteerd vanaf het einde van de Burgeroorlog in 1865 tot het einde van het tijdperk van de burgerrechten in 1968. Om de kritische rassentheorie te begrijpen, moet je eerst de geschiedenis van de rechten van de Afro-Amerikanen in de V.S. begrijpen.

Geschiedenis

Livre, Lire, Vieux, La Littérature
Image Pixabay

Na 304 jaar slavernij kregen de voormalige slaven gelijke bescherming door de wet met de goedkeuring van het 14e Amendement in 1868. Het 15e Amendement, in 1870, garandeerde stemrecht voor mannen, ongeacht hun ras of « vroegere staat van dienstbaarheid« .

Tussen 1866 en 1877 – de periode die historici « Radicale Wederopbouw » noemen – begonnen Afro-Amerikanen bedrijven, raakten zij betrokken bij het plaatselijke bestuur en de wetshandhaving en werden zij gekozen in het Congres.

Deze vroege vooruitgang werd vervolgens afgezwakt door staatswetten in het hele Amerikaanse Zuiden, de zogenaamde « Zwarte Codex« , die het stemrecht, het eigendomsrecht en de vergoeding voor werk beperkten; die het illegaal maakten om werkloos te zijn of geen gedocumenteerd bewijs van werk te hebben; en die gevangenen konden onderwerpen aan werk zonder loon voor de staat. Deze wettelijke terugdraaiingen werden nog verergerd door de verspreiding van « Jim Crow »-wetten over het hele land, die segregatie in bijna alle aspecten van het leven voorschreven.

De strijd voor burgerrechten was een constante in het Amerika van na de burgeroorlog. Sommige historici noemen de periode vanaf de New Deal, die in 1933 begon, tot heden zelfs « The Long Civil Rights Movement« .

De periode tussen Brown v. Board of Education in 1954, waarin de segregatie op school ongrondwettig werd verklaard, en de Fair Housing Act van 1968, die discriminatie op het gebied van huisvesting verbood, was bijzonder productief.

De burgerrechtenbeweging maakte gebruik van praktijken zoals burgerlijke ongehoorzaamheid, geweldloos protest, organisatie aan de basis en juridische betwistingen om de burgerrechten te bevorderen. De behoefte van de V.S. om tijdens de Koude Oorlog haar imago in het buitenland te verbeteren heeft deze vooruitgang in belangrijke mate bevorderd. De beweging slaagde erin expliciete wettelijke discriminatie en segregatie uit te bannen, bevorderde gelijke toegang tot werk en huisvesting en breidde de federale bescherming van het stemrecht uit.

De beweging die wettelijke voordelen opleverde, had echter geen effect op de toenemende welvaartskloof tussen zwarten en blanken, terwijl de segregatie op school en in huisvesting voortduurde.

Wat kritische rassenleer is?

Image Pixabay

Kritische rassentheorie is een gebied van intellectueel onderzoek dat de wettelijke codificatie van racisme in Amerika aantoont.

Door middel van de studie van het recht en de geschiedenis van de V.S. tracht het te onthullen hoe raciale onderdrukking de juridische structuur van de V.S. heeft gevormd. Kritische rassentheorie houdt zich traditioneel minder bezig met hoe racisme zich manifesteert in interacties met individuen en meer met hoe racisme in de wet werd en wordt gecodificeerd.

Er zijn een paar overtuigingen die de meeste kritische rassentheoretici gemeen hebben.

Ten eerste is ras niet fundamenteel of wezenlijk een kwestie van biologie, maar eerder een sociale constructie. Fysieke kenmerken en geografische herkomst spelen een rol in wat wij als ras beschouwen, maar de rest van wat wij als ras beschouwen, komt vaak van de samenleving. Zo beschreven wetenschappers en politici in de 19e en het begin van de 20e eeuw gekleurde mensen vaak als intellectueel of moreel inferieur, en zij gebruikten die valse beschrijvingen om onderdrukking en discriminatie te rechtvaardigen.

Ten tweede zijn deze raciale opvattingen gecodificeerd in de oprichtingsdocumenten en het rechtssysteem van de natie. Kijk voor bewijs daarvan niet verder dan het « Drie-Vijfde Compromis » in de Grondwet, waarbij slaven, aan wie het kiesrecht werd ontzegd, niettemin werden behandeld als deel van de bevolking voor het vergroten van de vertegenwoordiging in het congres van staten die slaven hielden.

Ten derde, gezien de alomtegenwoordigheid van racisme in ons rechtssysteem en onze instellingen, is racisme niet abnormaal, maar een normaal onderdeel van het leven.

Ten vierde kunnen meervoudige elementen, zoals ras en geslacht, leiden tot vormen van samengestelde discriminatie die de bescherming van burgerrechten ontberen die aan afzonderlijke, beschermde categorieën wordt geboden. Crenshaw heeft bijvoorbeeld op indringende wijze betoogd dat er een gebrek aan wettelijke bescherming is voor zwarte vrouwen als categorie. De rechtbanken hebben zwarte vrouwen behandeld als zwart, of als vrouw, maar niet als beide in discriminatiezaken – ondanks het feit dat zij discriminatie kunnen hebben ondervonden omdat zij beide waren.

Deze opvattingen worden gedeeld door wetenschappers op verschillende gebieden die de rol van racisme onderzoeken op gebieden als onderwijs, gezondheidszorg en geschiedenis.

Tenslotte zijn kritische rassentheoretici niet alleen geïnteresseerd in het bestuderen van de wet en de systemen van racisme, maar ook in het ten goede veranderen ervan.

Wat kritische rassenleer niet is.

« Kritische rassenleer » is een containerbegrip geworden onder wetgevers die een breed scala aan onderwijspraktijken over ras willen verbieden. Wetgevers in Arizona, Arkansas, Idaho, Missouri, North Carolina, Oklahoma, South Carolina, Texas en West Virginia hebben wetgeving ingevoerd om wat zij beschouwen als kritische rassentheorie op scholen te verbieden.

Image Pixabay

Maar wat in het onderwijs wordt verboden, en wat veel media en wetgevers « kritische rassenleer » noemen, is dat allerminst. Hier volgen delen uit identieke wetgeving in Oklahoma en Tennessee die voorstellen om het onderwijzen van deze concepten te verbieden. Op grond van de resultaten van de studie, kan ik het volgende zeggen over de rassenleer heeft deze betekenissen niet:

(1) Een ras of geslacht is van nature superieur aan een ander ras of geslacht;

(2) Een individu is op grond van zijn ras of geslacht van nature bevoorrecht, racistisch, seksistisch of onderdrukkend, ongeacht of dit bewust of onbewust gebeurt

(3) Een individu moet gediscrimineerd worden of een nadelige behandeling krijgen omwille van zijn ras of geslacht;

(4) Het zedelijk karakter van een persoon wordt bepaald door zijn ras of geslacht;

(5) Een persoon draagt, op grond van zijn ras of geslacht, verantwoordelijkheid voor daden die in het verleden zijn begaan door andere leden van hetzelfde ras of geslacht;

(6) Een individu zou zich ongemakkelijk, schuldig, angstig of een andere vorm van psychologisch leed moeten voelen louter omwille van het ras of het geslacht van het individu.

Wat de meeste van deze wetsvoorstellen verder doen is de presentatie beperken van onderwijsmateriaal dat suggereert dat Amerikanen niet in een meritocratie leven, dat fundamentele elementen van de Amerikaanse wetten racistisch zijn en dat racisme een voortdurende strijd is waaraan Amerika niet is ontsnapt.

Amerikanen zijn gewend hun geschiedenis te bekijken door een triomfantelijke lens, waarin wij ontberingen overwinnen, onze Britse onderdrukkers verslaan en een land tot stand brengen waar allen vrij zijn en gelijke toegang hebben tot kansen.

Het is duidelijk dat dit niet allemaal waar is.

Kritische rassentleer biedt technieken om de geschiedenis van de V.S. en de juridische instellingen te analyseren door te erkennen dat rassenproblemen niet verdwijnen als we ze onopgelost laten.