glass window with metal frame

Het egoïsme van de westerse samenlevingen

Rafiek Madani voor ENAB

> Een eerder bewandelde weg
> Zelfmisleiding mechanisme
> Teleurstelling en intimidatie

Gabor Steingart – Foto Wikipedia

Hoogmoedswaanzin en dogmatisme leiden landen naar hun ondergang is niets nieuws. Historisch gezien heeft een dergelijke neiging bij de heersende elites tot grote ontwrichtingen geleid. Zoals het slecht doordachte klimaatbeleid en de overbesteding van overheidsgeld in onze tijd aantonen, kunnen democratieën ook in deze val lopen.

De Duitse journalist Gabor Steingart schreef eens dat de moderne burger politiek correct is. « Het hoogste gebod is dat je in naam van het goede tegen jezelf liegt« , twitterde hij.

Perioden van grootschalig zelfbedrog komen regelmatig voor in de geschiedenis en leiden meestal tot catastrofale verstoringen. De typische symptomen van een dergelijk proces zijn intolerantie voor afwijkende meningen, het verstommen van debatten en de opkomst van samenzweringstheorieën, die paradoxaal genoeg vergezeld gaan van veelvuldige samenzweringsbeschuldigingen om andersdenkenden de mond te snoeren.

Zelfbedrog gaat meestal gepaard met een zichzelf in stand houdende politieke elite die een voortdurende herhaling van het heersende verhaal vereist. De getroffenen gaan dit discours geloven, zelfs wanneer feiten het tegenspreken. Aangezien de gevolgen van reële ontwikkelingen verwoestend kunnen zijn voor de elite, is het handig – vanuit hun standpunt zelfs noodzakelijk – om de verontrustende waarheid te onderdrukken. Pragmatisme maakt plaats voor dogmatisme.

Een eerder bewandelde weg

Bois, Nature, Arbre, Chemin D'Accès
Foto Pixabay

Dit mechanisme wordt door vele historische gebeurtenissen geïllustreerd. De heersende elites in Frankrijk negeerden de economische en sociale situatie van vóór de Franse Revolutie. In nazi-Duitsland heerste officieel optimisme tot het einde van de Tweede Wereldoorlog. Tegen alle logica in probeerde Frankrijk het koloniale rijk in leven te houden, wat leidde tot frustrerende oorlogen in Indochina en Algerije. En Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bezweken in 1956 voor zelfbedrog, toen zij ten strijde trokken om de controle over het Suezkanaal te behouden.

De voorbeelden van het oude regime in Frankrijk en nazi-Duitsland kunnen sommigen doen geloven dat catastrofale zelfmisleiding eerder autocratische dan democratische regimes treft. Democratieën hebben een staat van dienst op het gebied van zelfvernieuwing, zou men kunnen aanvoeren. Dat is waar – op voorwaarde dat het democratisch systeem werkt. Het werkt het best in gedecentraliseerde structuren met een hoge mate van subsidiariteit, waarbij de nadruk ligt op individuele en lokale verantwoordelijkheid in combinatie met een beperkte overheid.

Helaas zien we in Westerse democratieën een trend in de tegenovergestelde richting. Er is steeds meer centralisatie, staatsbemoeienis en regulering in het dagelijks leven. De bureaucratie wordt steeds groter en de parlementen worden gecontroleerd door politieke partijen en hun loyalisten. Onafhankelijke afgevaardigden die naar eer en geweten en naar hun beste vermogen de res publica vertegenwoordigen, zijn een zeldzaamheid geworden.

Zelfmisleiding mechanisme

Engrenages, Métal, L'Industrie
Foto Pixabay

Deze stand van zaken maakt de zelfbestuiving van heersende elites mogelijk, net als in autocratieën. Ook vervreemdt de politiek hierdoor van de sociale en economische realiteit. Tegenwoordig zien we hoe de nieuwsmedia, de « vierde macht » en veronderstelde pijler van de democratie, in toenemende mate het misleidende verhaal van regeringen steunen. Hetzelfde geldt voor sommige leiders van grote en zogenaamde « systeemrelevante » bedrijven.

Neem de overheidsfinanciën. De zuurstof die de politieke partijen de laatste 30 jaar in leven hield, bestond uit « geschenken » aan de bevolking in de vorm van een voortdurend uitdijende welvaartsstaat, gecombineerd met een steeds groter aandeel van de werkgelegenheid in de overheidsdiensten. De uitgaven zijn gefinancierd door de schuld te laten oplopen en voorbij te gaan aan de verplichting die voor toekomstige generaties is ontstaan. Waar het om gaat is dat het beleid herverkiezing verzekert. Tegelijkertijd is de belastingheffing steeds ingewikkelder geworden en uitgegroeid tot een byzantijnse regelgevingsjungle.

De rentetarieven zijn verlaagd tot bijna nul ten nadele van spaarders en de middenklasse om de schuldenlast van regeringen te minimaliseren. De noodsituaties van Covid en de beperking van de klimaatverandering dienen nu als excuus om alle monetaire beperkingen te laten vallen.

Het verhaal moet nu gaan vertellen dat deze onzin geslaagd is. De volledig onrealistische Modern Monetary Theory (MMT) is in het leven geroepen om beleidsmakers en burgers te doen geloven dat regeringen zoveel geld kunnen uitgeven als ze willen zonder negatieve gevolgen. Deze theorie is ongeveer even realistisch als de dogma’s van de heersers in het Frankrijk van vóór de revolutie.

Teleurstelling en intimidatie

Une Contre Toute, Tous Contre Un
Image Pixabay

Het klimaatprobleem is zeer belangrijk, want we moeten het milieu beschermen. Alleen is het een quasi-doctrinair geworden. Het verhaal is dat hebzuchtige bedrijven de situatie hebben veroorzaakt, en nu moet een one-size-fits-all wereldwijde oplossing worden geaccepteerd. De minste kritiek op het akkoord van Parijs van 2016 wordt als ketterij beschouwd. Maatregelen nemen om de atmosfeer te beschermen is noodzakelijk, maar ze moeten wel worden afgestemd op de best mogelijke strategie.

Wereldwijde systemen zijn meestal ondoeltreffend omdat ze onvoldoende rekening houden met lokale behoeften. We moeten blij zijn dat men zich wereldwijd bewust wordt van de klimaatdreiging, maar er zijn lokale en regionale oplossingen en alternatieven voor het plan van Parijs nodig. Een radicaal plan dat wordt gepresenteerd als het enige aanvaardbare alternatief is per definitie kwetsbaar. In de echte wereld is niets perfect; een gezond debat kan de bestaande opties voor het klimaat alleen maar verbeteren. Nu wordt deze vitale kwestie misbruikt om onverantwoorde overheidsuitgaven te rechtvaardigen.

De politiek correcte intolerantie gaat echter nog verder. De beschuldiging dat iets « aanstootgevend » is voor iemand, is een manier geworden om het debat te doden. Op een cynische manier dient het ook om de samenleving te polariseren en te fragmenteren in subgroepen en mensen ervan te overtuigen dat ze slachtoffers zijn. Ideologische ijver verblindt het gezond verstand, en het politieke establishment omarmt radicalisering. Deze betweterige houding overtroeft kennis, realiteit en feiten.

Lees ook : Rassenleer: Wat het is en wat het niet is

Politiek is een voltijdse bezigheid geworden, met carrières die afhangen van loyaliteit aan de partij, en niet van de verantwoordelijkheid voor het algemeen welzijn op lange termijn. Burgerlijke moed is niet langer een gewild goed. Het verwoestende resultaat is het verlies van individuele vrijheid en verantwoordelijkheid. Strenge dogma’s beperken de vrijheid van meningsuiting.

Democratieën gingen van een gedecentraliseerde democratie naar een globale en nationale gecentraliseerde bureaucratie, die het verhaal van de elites in stand houdt. Belangengroepen, zoals Oxfam of Greenpeace, versterken de boodschap.

Image Wikipedia

De moderne monetaire theorie zal falen, omdat de regels van de economie, financiën en wiskunde zich uiteindelijk zullen laten gelden. Inflatie zal de middenklasse de das omdoen. Zeer aanzienlijke verstoringen zullen optreden. Door waanideeën te aanvaarden, zal de maatschappij haar zelfvernieuwende kracht verliezen. Men hoopt op een terugkeer van de rede en het pragmatisme in de nasleep van een crisis veroorzaakt door MMT en, uiteindelijk, veranderingen ten goede. Maar helaas zou het tegendeel kunnen gebeuren: een nog machtiger staat die de vrijheid wegvaagt en een « egalitair » systeem invoert dat onderdanen in plaats van burgers regeert.