symbol of eagle with shield on dollar banknote

Is een grote oorlog mogelijk?

Rafiek Madani voor ENAB

De US heeft onverkrachtbare natuurlijke grenzen.

Een aanval op Taiwan zou waarschijnlijk een militaire reactie van de Verenigde Staten uitlokken, die op haar beurt zou kunnen leiden tot een breder conflict in de Indo-Pacifische regio. Als de Chinese expansiedrift niet in toom wordt gehouden, zal Peking alleen maar brutaler worden

Het grote eiland Noord-Amerika wordt door twee oceanen gescheiden van de Euraziatisch-Afrikaanse landmassa. Zijn omvang geeft de regio verschillende voordelen, waaronder een bijna volledige – maar niet totale – onafhankelijkheid als het gaat om kritieke grondstoffen. De twee oceanen die de Verenigde Staten omgeven, beschermen hen ook tegen vijandelijke invasies. Zoals het voorbeeld van het Britse Rijk aantoont, is een dergelijke ligging de ideale basis voor hegemonie, omdat zij ook controle over de zeeën mogelijk maakt.

Doctrine Brzezinski

Foto Zbigniew Brzezinski
Kightlinger, Jack E

Tijdens de Koude Oorlog was het belangrijkste doel van Washington te voorkomen dat de Sovjet-Unie toegang zou krijgen tot de Noord-Atlantische Oceaan. De VS beschermden de omringende zeeën en hielden potentiële conflicten buiten het eigen grondgebied. Zbigniew Brzezinski, een Amerikaanse veiligheidsadviseur in de jaren zeventig, ontwikkelde een doctrine die vereiste dat de VS ten koste van alles een toenadering tussen West-Europa en de Sovjet-Unie moest voorkomen.

Het Amerikaanse beleid, van kracht sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, had het grote voordeel het vrije Europa te beschermen tegen de Sovjet-Unie. Het enige nadeel is dat deze comfortabele situatie veel Europese landen ertoe bracht hun eigen defensiecapaciteit te verwaarlozen. Hoewel de Sovjet-Unie sindsdien is geïmplodeerd, laat de VS zich nog steeds leiden door de Brzezinski-doctrine als het gaat om de betrekkingen van Europa met Rusland.

Ten westen van Amerika is echter een nieuwe mededinger opgestaan : China. Het is begrijpelijk dat Washington coalities heeft gevormd om de vrije wereld te verdedigen en bondgenoten heeft gemaakt aan de Chinese kust om te voorkomen dat het Rijk van het Midden oprukt naar de Stille Oceaan. De keten die gevormd wordt door Zuid-Korea, Japan via Okinawa, Taiwan, de Filippijnen en Singapore beperkt de toegang van Peking. Bovendien groeit Vietnam dichter naar de VS toe uit bezorgdheid over de Chinese hegemonie.

Washington maakt ook India, dat in de Himalaya schermutselingen met China heeft gehad, steeds meer het hof. New Delhi is ook zeer bezorgd over China’s groeiende zeemacht en economische betrokkenheid in de Indische Oceaan.

Sinds president Xi Jinping aan de macht is gekomen, is het duidelijk dat Peking zichzelf beschouwt als een alternatief voor de Amerikaanse overheersing. Hoewel de heer Xi de leiders van de ASEAN-groep (een vereniging van Zuidoost-Aziatische landen) verzekerde dat China geen hegemoniale doelstellingen heeft, is de bewering niet overtuigend. Beijing claimt territoriale wateren in de Zuid-Chinese Zee, voornamelijk ten nadele van Vietnam en de Filipijnen. Een van de belangrijkste doelstellingen van China is nu de lijn van de Amerikaanse bondgenoten te doorbreken die zijn toegang tot de oceaan beperken.

Aanval op Taiwan

Taiwan is een andere belangrijke kwestie. China ontkent de onafhankelijkheid van het land, en het is een van de belangrijkste doelstellingen van president Xi om het eiland te « herenigen » met het vasteland. Dit kan alleen worden bereikt door geweld of voortdurende dreigementen, aangezien de Taiwanese bevolking niet onder communistisch bewind wil leven. Nadat hij alle staatsmacht in eigen handen heeft geconcentreerd, wil de heer Xi zijn beloften nakomen om Taiwan weer in de plooi te krijgen. Maar de andere reden waarom hij dit doel agressief zal nastreven, is dat een annexatie de verdedigingslinie van de VS zou doorbreken en China toegang zou geven tot de Stille Oceaan.

China heeft enorme investeringen gedaan om zijn defensiecapaciteit op te voeren. Het beschikt over formidabele nieuwe uitrusting, het grootste leger ter wereld en het ontwikkelt zijn zeemacht en luchtmacht in een adembenemend tempo.

Net als bij West-Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog zou een aanval op Taiwan in Washington worden beschouwd als een aanval op de VS en dus een Amerikaanse militaire interventie uitlokken. Dit zou betekenen dat Amerikaanse soldaten rechtstreeks de strijd aanbinden met Chinese troepen, of dat de Amerikaanse marine en luchtmacht tussenbeide komen. Maar president Xi kan geen nederlaag in Taiwan riskeren.

De VS heeft defensiegroepen in de regio opgebouwd. De Quad omvat Australië, India, Japan en de VS. Daarnaast is er de nieuw gevormde Angelsaksische alliantie tussen Australië, het Verenigd Koninkrijk en de VS, AUKUS.

Peking beschikt, net als Washington, over kernwapens. Met de Sovjet-Unie voorkwam de dreiging van wederzijds verzekerde vernietiging een oorlog. Is dat nog steeds het geval? Zou een conflict zich kunnen concentreren op kleinere tactische nucleaire interventies in plaats van grote strategische? Of zou een groot conflict worden uitgevoerd met de impliciete afspraak geen kernwapens te gebruiken?

Lees ook: Klimaat, wetenschap en de gevaren van « geen alternatief”.

Deze situatie heeft alle ingrediënten die nodig zijn voor een gewapend conflict. China zou dezelfde beperkingen kunnen voelen die het keizerlijke Japan ertoe brachten het gebied van de Stille Oceaan te overrompelen, waardoor de Tweede Wereldoorlog daar uitbrak. Het Japanse keizerrijk was overtuigd van zijn militaire macht en gebruikte die ook. Aangezien Tokio inherent zwakker was dan de VS, geloofden zij dat blitzkrieg oorlogsvoering hun enige kans was.

China is nu machtiger dan Japan toen was. Maar de Japanners hadden directe ervaring met oorlog, terwijl Peking dat niet heeft.

Gelukkig weten zowel China als de V.S. dat dialoog noodzakelijk is, en dit kan overhaaste, gevaarlijke beslissingen voorkomen. Maar, zoals hierboven besproken, zijn er spanningen met vele facetten die een oorlog zouden kunnen ontketenen, om nog maar te zwijgen van andere vormen van hybride aanvallen zoals cyberoorlogsvoering.

De European News Agency Belgium (ENAB) samen met de VZW Novum Consilium willen het vertrouwen in deskundigen herstellen en een beter geïnformeerd publiek debat bevorderen. Onze onafhankelijke, op feiten gebaseerde journalistiek is essentieel voor een gezonde democratie. Uw steun stelt ons in staat onze inhoud gratis en toegankelijk te houden.

Als China een oorlog met de VS riskeert over Taiwan, zou het logischerwijs andere landen in het gebied van de Stille Oceaan kunnen aanvallen en bezetten in een poging het conflict verder van zijn kusten weg te brengen. We kunnen alleen maar hopen dat dit niet zal gebeuren. Maar als de westerse wereld Taiwan in de steek laat, zal Peking ongetwijfeld assertiever worden.

Website in de Kijker

Center For Strategic International Studies